قلیان، چه از نوع خارجی و لاکچری باشد و چه مدلهای کلاسیک و معمولی، در اصل یک وسیلهی دقیق و چندبخشی است که اگر درست نگهداری شود، سالها دوام میآورد و کیفیت مکشش ثابت میماند. بسیاری از افراد بعد از مدتی متوجه میشوند که قلیونشان مثل روز اول دود نمیدهد یا طعم تنباکو تغییر کرده و دیگر خوب نیست در بیشتر مواقع مشکل از خود قلیان نیست، بلکه از عدم نظافت و نگهداری درست است.
در این مقاله از گرین هوکاز، بهصورت کامل و فنی توضیح میدهم که چطور باید قلیون خود را چه ایرانی باشد و چه خارجی تمیز کنید، چه بخشهایی نیاز به مراقبت مداوم دارند، و چطور میتوانید با چند روش ساده، عمر قلیون خود را چند برابر کنید.
اهمیت نگهداری و تمیز کردن قلیون
قلیون از چند بخش اصلی تشکیل شده این بخشها شامل بدنه، شلنگ، سری، کاسه، سوپاپ و شیشه است. هرکدام از این قسمتها در کیفیت دود و طعم تأثیر مستقیم دارند. اگر حتی یکی از این بخشها دچار جرم، زنگزدگی یا گرفتگی شود، مکش قلیون ضعیف میشود و طعم تنباکو حالت سوختگی یا تلخی پیدا میکند.
تمیز کردن قلیون فقط برای زیبایی نیست بلکه از نظر فنی باعث میشود:
- مسیر هوا کاملاً باز بماند.
- ذرات تنباکو یا مایع مانده در لوله، باعث افت مکش نشوند.
- بوی کهنهی تنباکو در شلنگ نماند.
- و از همه مهمتر، سلامت مصرفکننده حفظ شود؛ چون دود عبوری از مسیر آلوده، کاملاً ناسالم است.
چند اشتباه رایج در تمیز نکردن قلیون
قبل از اینکه به روش تمیز کردن بپردازیم، چند اشتباه رایج بین مصرفکنندهها را بررسی کنیم:
- تخلیه نکردن آب بعد از استفاده: آب داخل شیشه اگر بماند، در عرض ۲۴ ساعت شروع به بو گرفتن و رشد باکتری میکند.
- نظافت نکردن شلنگ: شلنگهای قدیمی و معمولی بهمرور طعم تنباکوهای قبلی را نگه میدارند. این موضوع طعم جدید را خراب میکند.
- استفاده از مواد شوینده نامناسب: بعضیها برای شستن قلیون از مواد شیمیایی قوی استفاده میکنند که سطح فلز را میسوزاند و باعث زنگزدگی میشود.
- خشک نکردن قطعات بعد از شستشو: اگر بدنهی فلزی قلیون بهدرستی خشک نشود، بهویژه در مدلهای برنجی یا فولادی، لکه و زنگ روی آن مینشیند.
آموزش گامبهگام تمیز کردن قلیون
۱. باز کردن کامل قطعات قلیان
اولین مرحله، باز کردن همهی قطعات است. بدنه، شیشه، شلنگ، کاسه، سوپاپ، و لولهی داخلی را از هم جدا کنید.
اگر قلیون از نوع لوکس (مثل کرنو، استار باز یا فوکا) است که اتصالات مغناطیسی دارد، با دقت بازش کنید تا آهنربا آسیب نبیند.
نکته: اگر برای اولین بار قلیون را باز میکنید، بهتر است از موبایل خود عکس بگیرید تا در زمان بستن، ترتیب قطعات را فراموش نکنید.
۲. شستوشوی صحیح شیشه قلیان
شیشهی قلیون بیشترین تماس را با آب و تنباکو دارد، بنابراین باید بهخوبی تمیز شود. از آب گرم و کمی سرکه سفید یا جوششیرین استفاده کنید.
یک فرچهی بلند مخصوص قلیون را داخل شیشه ببرید و دیوارهها را کامل تمیز کنید. بعد چند بار با آب سرد آبکشی کنید تا هیچ اثری از سرکه یا بوی شوینده نماند. در قلیونهای کریستالی مثل الجمیرا، حتماً از آب ولرم استفاده کنید تا شیشه در اثر تغییر ناگهانی دما ترک نخورد.
۳. تمیز کردن بدنه و لوله داخلی قلیان
برای تمیز کردن بدنه و لولهی مرکزی، از برس بلند سیمی یا لولهشور مخصوص قلیون استفاده کنید.
داخل لوله معمولاً جرم دود و نیکوتین جمع میشود که اگر پاک نشود، طعم قلیون را تلخ میکند.
میتوانید برس را در محلول آب گرم و کمی جوششیرین بزنید و چند بار در مسیر لوله بچرخانید. سپس با آب داغ آبکشی و با پارچهی خشک تمیز کنید.
در قلیونهای استیل مثل لاین کینگ و کرنو، این مرحله خیلی مهم است چون فلز استیل در برابر رطوبت مقاوم است، اما اگر جرم بگیرد، ظاهرش کدر میشود.
۴. شستوشوی سوپاپ و شیر هوای قلیان
سوپاپ قلیون قطعهای است که باعث خروج دود اضافه از شیشه میشود. اگر این قسمت گرفته باشد، قلیون سنگین میشود و به سختی دود میدهد.
برای تمیز کردن آن، توپ کوچک داخل سوپاپ را خارج کنید، بشویید و خشک کنید. مطمئن شوید مسیر هوا کاملاً باز است. در مدلهای مدرنتر که سوپاپ از آلیاژ آلومینیوم ساخته شده، حتماً از پارچهی نرم استفاده کنید تا خش نیفتد.
۵. تمیز کردن صحیح شلنگ قلیان
شلنگ قلیون معمولاً حساسترین قسمت است، چون بهراحتی جرم میگیرد و بوی تنباکو در آن میماند.
اگر شلنگ از نوع سیلیکونی یا قابل شستوشو است، داخل آن آب گرم بریزید، دو سرش را بگیرید و چند بار تکان دهید تا مایع از دو طرف خارج شود.
برای تمیزتر شدن، میتوانید کمی لیموترش در آب بریزید تا بوی قدیمی از بین برود.
اما اگر شلنگ از نوع پارچهای یا چرمی است (مثل بعضی مدلهای لوکس الجمیرا یا فوکا)، نباید داخل آن آب بریزید؛ فقط با دستمال مرطوب و کمی الکل سطح بیرونی را پاک کنید.
خشک کردن و بستن مجدد قلیون
بعد از شستوشو، تمام قطعات باید کاملاً خشک شوند. برای این کار از پارچهی میکروفایبر استفاده کنید و اجازه دهید هر قطعه حداقل نیم ساعت در هوای آزاد بماند. قطعات فلزی را نباید با سشوار خشک کنید چون ممکن است رنگ یا آبکاری آن از بین برود. زمانی که قلیون را میبندید، دقت کنید واشرها درست در جای خود قرار گرفته باشند. اگر حتی یکی از آنها لق باشد، هوا وارد مسیر دود میشود و مکش خراب میشود.
نگهداری صحیح قلیون در طول زمان
تمیز کردن فقط بخشی از نگهداری است. برای اینکه قلیون همیشه سالم بماند موارئ زیر را رعایت کنید و انجام دهید:
- آب را بلافاصله بعد از استفاده تخلیه کنید.
- قلیون را در جای خشک نگه دارید. رطوبت زیاد باعث زنگزدگی اتصالات میشود.
- شلنگ را آویزان نکنید. تا حالت طبیعی خود را حفظ کند.
- از ضربه به شیشه جلوگیری کنید. مخصوصاً در مدلهای کریستالی مثل الجمیرا یا فوکا.
- واشرها را هر چند ماه یکبار تعویض کنید. چون با گذشت زمان خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهند.
- در زمان نگهداری طولانیمدت، قلیون را باز کنید تا فشار بین قطعات نیفتد.
نکاتی برای افزایش عمر قلیون
۱. از ذغال مرغوب و با کیفیت استفاده کنید. ذغالهای نامرغوب، خاکستر زیاد تولید میکنند و باعث ورود ذرات ریز به داخل لوله میشوند به علاوه ذغال بیکیفیت باعث سردرد نیز میشود
۲. در هنگام تمیز کردن، از اسفنج نرم استفاده کنید زیرا برسهای زبر سطح فلز را خش میاندازند.
۳. قلیون را بعد از هر ۳ تا ۴ بار استفاده تمیز کنید مخصوصاً اگر از تنباکوهای میوهای یا سنگین استفاده میکنید، جرم در مسیر دود سریعتر جمع میشود.
۴. از نگهدارنده یا استند قلیون استفاده کنید. برای مدلهای بزرگ مثل استار باز یا لاین کینگ، استند باعث میشود قلیون ضربه نخورد یا کج نایستد.
نحوه صحیح تمیز کردن قلیونهای خارجی و لوکس
قلیونهای خارجی معمولاً از متریال حساستری ساخته شدهاند اما این قلیانها بهشدن مقاوم و باکیفیت هستند و طول عمر بالایی دارند.
در این مدلها:
- از شویندههای قوی استفاده نکنید.
- هر بار بعد از استفاده، قطعات را با دستمال خشک پاک کنید.
- اگر از شلنگ چرمی یا ضدآب مخصوص برند استفاده میکنی، فقط با پارچهی نرم تمیز کنید.
- در مدلهای مغناطیسی، آهنرباها را خشک نگه دارید تا خاصیت خود را از دست ندهند.
جمعبندی
قلیون تمیز، یعنی دود بهتر، طعم خالصتر و عمری طولانیتر. نگهداری درست از قلیان، برخلاف تصور خیلیها، کار سختی نیست. فقط کافی است اصولش را بدانید و بعد از هر بار استفاده چند دقیقه وقت بگذارید.
اگر قلیون شما از برندهای حرفهای مثل کرنو، استار باز، لاین کینگ، فوکا، یا الجمیرا است، رعایت همین نکات باعث میشود تا سالها همان کیفیت روز اول را حفظ کند. اگر از مدلهای سادهتر استفاده میکنید، تمیز نگه داشتنش باعث میشود نهتنها بهتر کار کند، بلکه ارزشش هم حفظ شود.
